Łopian większy (Arctium lappa) – korzeń dla skóry i włosów
Łopian większy to okazała roślina dwuletnia z ogromnymi liśćmi i czepliwymi koszyczkami, które przyczepiają się do ubrań i sierści – to one zainspirowały wynalezienie rzepów.
Więcej ziół znajdziesz w naszym zielniku online.
#ShowMore#
Szybki przegląd: łopian większy
- Nazwa łacińska: Arctium lappa
- Rodzina: astrowate
- Surowiec: korzeń, liście
- Zbiór: korzeń: jesień pierwszego roku lub wiosna drugiego roku
- Uwaga: uczulenie na astrowate; nie mylić z lepiężnikiem
Opis botaniczny
W pierwszym roku tworzy rozetę dużych, sercowatych liści, od spodu szarych i filcowatych. W drugim roku wyrasta łodyga do 2 m z purpurowymi koszyczkami otoczonymi haczykowatymi łuskami. Korzeń jest gruby, palowy, do 1 m długości.
Jak rozpoznać i z czym nie pomylić
- Lepiężnik – liście podobne, ale kwitnie wczesną wiosną przed liśćmi i nie ma rzepów; zawiera szkodliwe alkaloidy pirolizydynowe
- Szczaw, chrzan – inny kształt i zapach liści
Tradycyjne zastosowanie
Korzeń łopianu w Japonii (gobo) jest warzywem. W tradycji ludowej wywary z korzenia stosowano zewnętrznie w pielęgnacji skóry i włosów, a olej łopianowy – do pielęgnacji skóry głowy. Opisujemy tradycyjne zastosowanie w medycynie ludowej – nie jest to porada lekarska ani obietnica działania leczniczego. W ciąży, podczas karmienia piersią, u dzieci, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków skonsultuj stosowanie ziół z lekarzem lub farmaceutą.
Zbiór i suszenie
Korzeń wykop jesienią pierwszego roku lub wczesną wiosną drugiego, zanim wyrośnie łodyga kwiatowa. Umyj, pokrój i susz w temperaturze do 40 °C.
Przepisy
- Olej łopianowy – suszony korzeń zalany olejem roślinnym na 2–3 tygodnie
- Płukanka do włosów – wywar z korzenia, ostudzony
- Gobo – młody korzeń duszony jak warzywo
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
Może wywołać reakcje alergiczne u osób uczulonych na astrowate. Nie myl łopianu z lepiężnikiem, który zawiera szkodliwe dla wątroby alkaloidy. Diabetycy powinni skonsultować stosowanie wewnętrzne z lekarzem. Przy trądziku, egzemie czy łysieniu zwróć się do dermatologa.
Przechowywanie suszu
Wysuszone zioła przechowuj w szczelnych, ciemnych słoikach lub papierowych torebkach, w suchym i chłodnym miejscu. Opisz je nazwą i datą zbioru – większość ziół zachowuje aromat ok. roku. Susz, który zmienił kolor, stracił zapach lub zawilgotniał, wyrzuć.
Zasady bezpiecznego zbioru
- zbieraj tylko rośliny, które rozpoznajesz na 100%
- omijaj pobocza dróg, pola opryskiwane i miejsca wybiegu psów
- nie zbieraj roślin chronionych ani w rezerwatach
- bierz tylko tyle, ile potrzebujesz – zostaw rośliny do rozmnożenia
W skrócie
Łopian większy to roślina z rzepami – korzeń na olej, płukanki i jako warzywo gobo. Nie myl go z lepiężnikiem; może uczulać osoby wrażliwe na astrowate.
Najczęściej zadawane pytania – łopian większy – FAQ
1. Jak odróżnić łopian od lepiężnika?
Lepiężnik kwitnie wczesną wiosną przed rozwinięciem liści i nie ma czepliwych rzepów.
2. Kiedy wykopać korzeń łopianu?
Jesienią pierwszego roku lub wiosną drugiego, przed wyrośnięciem łodygi.
3. Czy olej łopianowy pomaga na wypadanie włosów?
Tradycyjnie stosuje się go w pielęgnacji skóry głowy; przy wypadaniu włosów warto skonsultować się z dermatologiem.
4. Ile czasu można przechowywać suszone zioła?
Zwykle ok. roku w szczelnym, ciemnym pojemniku; potem tracą aromat.
